Dit stuk is geschreven door Ferdinand Binnendijk
Blaadjes
“Goedemiddag”, groette ik de vriendelijke kapster terug, terwijl ik de deur achter me dicht trok. Terwijl ik mijn jas ophing viel mijn oog op een mand vol Privé’s en Margrieten. De kapster zelf zat pontificaal op de kassakruk met wat blijkbaar de laatste editie was in haar hand.
“Harry Mens heeft een nieuwe liefde!” kraaide ze enthousiast. “Wat?!” zei ik. Niet dat ik het niet verstaan had, of niet begreep wat ze zei, maar omdat het wel de laatste zin was die ik had verwacht te horen ondanks dat Ineke me nog gewaarschuwd had. Die kapperszaak wordt sinds mensenheugenis gerund door twee dames. De ene weet alle roddels uit Wolvega en omstreken, en blijkbaar ook van heel Nederland. Tegen de ander moet je vooral niet zeggen dat je af en toe slecht slaapt omdat je een baby hebt, want dan krijg je ongevraagd advies over welke mineraalstenen je dan in je vensterbank moet leggen, natuurlijk wel afhankelijk van het sterrenbeeld van jou en je kind.
“Ja… het schijnt dat hij er ook een tijdje twee tegelijk op na heeft gehouden!”
“Nou, daar zal hij het dan wel druk mee gehad hebben”, zei ik zo ongeïnteresseerd mogelijk, hopend dat ze nu zou vragen hoeveel er van mijn haar af mocht.
“Ja, maar of het waar is weet je nooit.” Ze boog een beetje naar voren. “Die blaadjes he..” en ze tikte drie keer veelbetekenend met haar handpalm op de Privé.
Ja, die blaadjes. Die moeten elke week vol, juice of geen juice. Het hele bestaansrecht van die blaadjes en het feit dat ik er indirect aan meebetaal door me daar te laten knippen roept weerstand in mij op. “Mag ik hier komen zitten?”, vroeg ik, denkend aan Jacobse en Van Es die zichzelf op de koffie uitnodigen bij mevrouw om haar neutronenkorrels te verkopen.
Wat bezielt deze mensen?
En ja, ik mocht daar zitten. Het was alsof ik door daar te gaan zitten het parallelle universum van de kapsters was betreden, een wereld waarin je geacht wordt je volledig aan de gespreksstof over te geven, 15 minuten lang totdat de ander tevreden is over wat ze met je kapsel gedaan heeft. Als kleine daad van verzet liet ik mijn gedachten afdwalen, naar die Privé’s en Margrieten. Er zijn dus heel veel mensen die zich met volle teugen laven aan wat bekend Nederland en de buren uitspoken, de verhalen opkloppen en vol enthousiasme aan elkaar doorvertellen. Wat is daar leuk aan? Wat bezielt deze mensen? Hebben ze niks beters te doen of vinden ze het gewoon fijn om hun eigen sores te spiegelen aan BN’ers?
Ja, dacht ik, morgen denken mensen dit dus over mij. Morgen, dat was zaterdag 4 oktober, en de gelegenheid zou zijn Indiaas restaurant Bollywood, waar Richard had gereserveerd na de wedstrijd tegen LOS. Wat is er nou leuk aan het verplaatsen van een paar stukken?
Hebben ze echt niks beters te doen? Waarom zouden ze zichzelf de hele middag en avond kwellen met één partij terwijl ze in hun broekzak een apparaat hebben dat het allemaal in 1 seconde kan uitrekenen?
Het zijn ook vragen die menig schaker zichzelf stelt, als het schaken even tegenzit. Daarom gaan we ook na de partij uit eten. Dat is altijd gezellig en heeft een louterende werking. Als we winnen gaat het voornamelijk over schaken. Als we verliezen gaat het over politiek, over PLUS ZEVEN! en soms over de torenhoge onderhoudskosten van een paard. Maar gelachen wordt er altijd.
Uit en thuis
Het zit deze competitie niet mee qua uit- en thuiswedstrijden. LOS, een team dat zelf altijd in de kroeg speelt, komt bij ons op bezoek. “Heerlijk! Dit is een van de beste locaties in de KNSB competitie”, zei een van de gasten bij binnenkomst. Dat beamen we volmondig, maar weg is het thuisvoordeel. Vanaf een uur of 5 wordt er beneden voetbal gekeken, en staat er licht hoorbaar een muziekje aan. Verder kraakt er wel eens een vloer of een deur. “Nou en”, zegt een LOS’er dan. Waarschijnlijk worden ze dan zelfs alleen maar beter. Een schril contrast met BSG, een club die we dit jaar in een uitwedstrijd moeten zien te verschalken.
Spektakel
Dan het schaken. Het grootste spektakel vond plaats op bord 4. Andries met wit tegen Floris van Assendelft, die de Najdorf speelde. Een fantastische opening met onder elke zet een mijnenveld. Kijk maar:
Andries speelde 11. Pb3, maar hier kan 11. e5 al, de varianten gaan 11…Lxg2? 12. exd6 Lxd6 13. Pxe6 fxe6 14. Dxd6 met groot voordeel, of 11…d5 12. Pxd5 Lxd5 13. Lxd5 exd5 14. e6 en nu moet zwart een iets minder eindspel accepteren met 0-0 omdat het anders niet goed gaat. Het ging 11…Pc6 12. a4 b4 13. Pe2 h5 14. g5 Lxg5 15. Dxd6 Le7 16. Dd1 Dc7 17. Pf4 g5?!
Koning nog in het centrum, dit vraagt om een knuppel in het Siciliaanse hoenderhok:
18. Pd5 exd5 19. exd5 Pce5 20. d6
Natuurlijk. Het centrum moet koste wat het kost worden opgeblazen. 20…Dc8 21. Lxb7 Dxb7 22. Pc5!
Dit is zo geraffineerd, dat na bijvoorbeeld 22…Pf3+ je gewoon 23. Kh1 kunt spelen. Alles hangt. 23…Dc6 24. Txe7+ Kf8 25. Pxd7+ Kg7 26. Pb6 (met een hoog wtf-gehalte, maar goed, de engine komt ermee) Pd2+ (anders Dd5 etc.) 27. f3. Het enige wat nog lijkt te kunnen is 22…Df3 23. Pxd7 Dxd1 24. Txd1 Kxd7 25. dxe7+ Kxe7 26. Lxg5+ en wit staat maar heel weinig beter in het eindspel. Het is begrijpelijk dat Floris hier mis greep: 22…Dc6 23. Pxd7 Pf3+ 24. Dxf3 Dxf3 25. Txe7+ Kd8
De kritieke stelling. Eerst maar hoe het wint: 26. Ld2!! en waarom wint dit: 26…Dc6 27. Pe5 Dxd6 28. Lxb4! is een heel belangrijke pointe. Ook 26…Te8 27. Pe5 Dd5 28. Td7+ Kc8 29. Tc7+ Kd8 30.Lxg5+ is uit. Verder is er nog 26…f6 27. Lxb4 met een overload aan dreigingen, bijvoorbeeld 27…a5 28. Pc5. De zwarte koning komt altijd in een vreselijk matnet terecht.
26. Le3 Dc6 27. Pc5?
De tijd gaat een rol spelen. De manier om hier nog te coördineren was 27. Lb6+ Kc8 28. Td1 Dxd7 29. Td5! Dxe7 30. dxe7, gevolgd door Ld8 en dit eindspel is goed voor wit.
27…Dxd6
Nu het eindspel in met 28. Td7+ kan, maar dan is zwart degene die probeert te winnen. 28. Te4 kan blijkbaar wel, maar in deze materiaalverhouding zoek je natuurlijk niet zomaar naar langzame zetten:
28. Txf7 Dd5 29. Tg7?
Dit was de laatste kans om dat eindspel met kwaliteit minder in te gaan.
29…Tg8 30. Txg8+ Dxg8 31. Td1+ Kg7
en enkele zetten later werd de vlag gestreken. In het wedstrijdverslag van LOS tegen de Spassky’s, vorige ronde dus, staat deze zin:
‘Florissant zag het er allemaal niet uit, maar aan het eind van de rit en een boel offers hield Floris meer materiaal over en won in een spannende partij.’ Die zin kan zo copy paste het nieuwe verslag in.
Copy paste
Over copy paste gesproken, op bord 2 en bord 8 zag de stelling er nagenoeg hetzelfde uit.
Dit is de stelling van Micha, nadat hij lang gerokeerd had. De verschillen zijn subtiel, bij Dennis stond er al een zwarte loper op a5 en een pion op a3, en werd Pd5 een zet later gespeeld. We volgen eerst even Micha: 10…Pxc3 11. Dxc3 a5
Met de positionele dreiging Lb4, ruilen, rokade, voordeel weg. Hoe dek je dat? Nou, in elk geval niet met 12. a3? Lb4! Oeps. Dat had mij ook kunnen overkomen.
Bij de Indiër rekende Micha voor waarom nu 13. Db3 niet handig was geweest: 13…Lxd2+ 14. Txd2 Dd5 15. Dxb7 Dxh1 16. Dxa8 Dxf1+ 17. Td1. Micha: “en als hij nu géén zet heeft, sta ik natuurlijk ge-wel-dig, dus ik kijk nog eens goed, en ineens zie ik Db5.” Er volgden nog wat krachttermen, waarna ik om me heen keek met een verontschuldigende blik, maar het leek niemand verder te storen. Deze variant zojuist maar even door de computer getrokken, en wat blijkt: 16. Td1! wint. Ja, dat is te missen. Dus 14…Dd5 kan helemaal niet.
In het eindspel kwam er nog een kans.
De loper is in principe beter, vanwege de strijd op twee vleugels. Maar dat is niet zomaar genoeg om te winnen. Zwart moet Pd8 spelen, geen prettig idee maar het houdt wel de boel bij elkaar. Een belangrijke les die ik als jeugdspeler leerde is om te kijken naar de torens. Welke open lijn is de belangrijkste? Dat is hier zonder twijfel de c-lijn, want die kunnen de beide koningen niet verdedigen, en die geeft wel toegang tot alle zwaktes in het vijandelijke kamp. Na 28…g5+? 29. fxg6 fxg6 30. g5+ Kg7 verwachtte ik daarom 31.Tc2 met goede winstkansen, en niet 31. Lxc6? met spoedig remise.
De tegenstander van Dennis liet helaas niet dit soort kansen toe.
13. Pe4
Met de kennis van Micha’s partij zou je misschien wel 13. Pxd5 spelen: Lxd2+ Txd2 cxd5 met ongeveer dezelfde structuur waarin de loper vaak net iets sterker is.
13…Lxd2+ 14. Txd2 b5!
Zwart laat hier zien dat hij de stelling uitstekend aanvoelt, rokeren is niet nodig maar c4 voorkomen wel.
15. c4 dxc4 16. Pd6+ Ke7 17. Pxc4 Dc7
Veld f4 is “lek” en er blijft altijd een zwart stuk op d5. De engine geeft wit een klein plusje maar in praktijk is het makkelijker om nat te gaan met wit dan met zwart.
Dat bleek ook nu in het eindspel, waarin Dennis nog een misser beging: 37.b4?
37. a4 is juist, na Pc6 38. Txc6 Txe2 39. a5 maakt zwart remise met Td4. Nu gaat de tweede rij open:
37…Pc6 38. Txc6 Td2+! 39. Kb1 Texe2 40. Tcc7 en nu had het nog heel vervelend kunnen worden na 40…Tf2. Niet na 40…Kg8 41. Tc3 Tb2+ 42. Kc1 Ta2 met remiseaanbod.
Bij Richard leek er niet veel aan de hand, hij stond misschien iets beter, totdat hij hier zijn koningsstelling liet vernielen:
20…De8 21. Pb3 Td5? (tot overmaat van ramp ook nog in allerlei tempo’s gaan staan) 22. Lxf6 gxf6 23. e4 Au au au. 23…Txd3 24. Txd3 en dan zul je zien dat Lxf4 niet kan vanwege Dg4+ Lg5 h4, en als je die pion al niet kunt graaien dan is er geen compensatie denkbaar.
We hadden al lang en breed verloren en het voetbal beneden was nog niet eens begonnen. Ik was als laatste klaar in een partij met twee gezichten. Degene die een pion achter stond was de betere schaker, in het begin was dat mijn tegenstander:
Graaisma in de bocht heeft op b5 gegeten en zijn ontwikkeling verwaarloosd. Zwart kwam hier met het originele 15…Dh4+ 16. g3 Db4. Ik vond het al heel wat dat ik dat idee had gezien voor het spelen van 15. Pec3. 17. Dd2 Pc6. Die had ik dan weer niet helemaal gezien, ik had vooral rekening gehouden met 17…Td8 18. 0-0-0 waarna de engine allemaal fantastische varianten uitspuugt.
Even later, na 24…Td8 was ik toch wel behoorlijk in paniek. Wat doe je dan, fight, flight of freeze? 25. Pc3? kan in de categorie “freeze” / val maar wat aan, ik weet het ook niet meer. Correct is het absurd ogende 25. g4, wat een vluchtveld voor de koning maakt. Flight, dus. 25…Td2+ 26. Le2 Pd4
Leuk gevonden, op a2 slaan gaat natuurlijk niet goed. Weer wat later:
De bewijslast ligt nu toch wel bij zwart, en de opties zijn talrijk. Mooie omstandigheden om door de bomen het bos niet meer te zien. Dan kun je je afvragen: wat gaat wit doen? Voor zover ik zelf een plan heb is dat Ld3 spelen zodat het paard weg kan en de h-pion tegen de c-pion ruilen. He, als je de juiste vragen stelt is schaken makkelijk: 29…Lc2! Die kwam niet, en in de volgende fase speelde ik, al zeg ik het zelf, behoorlijk goed.
29…Pf5+ 30. Kf4 Le6 31. Ld3 Tb4+ 32. Ke5 Pd4 33. Le4 Pb3
Ik was nog even bang voor 33…Tb6, dreiging f6 mat! Maar 34.Pd5 is daar een goede respons.
34. Td1 Pa5 35. Kd6 c4 36. Ta1 Pb3 37. Ta7
Er komen problemen aan op f7/e6, daarom kan de zwarte vrijpion er niet zomaar doorgedrukt worden. 37…Tb8 38. Pd5 Pd4 39. Kc5 Pb3+ 40. Kxc4 Pd2+ 41. Kd3 Pf1 42. Pf4 remise.
Ging er dan helemaal niks goed? Qua resultaat niet, maar Leon had toch een verdienstelijk debuut. Hij speelde een prima pot met zwart tegen Benno de Jongh, blunderde wel fors maar het gevoel blijft hangen dat hij naar het tweede klasse niveau toe kan gaan groeien. Nu ik zelf een zoon heb en trots ben als hij bijvoorbeeld een paar slokjes uit een beker drinkt of een paar meter voorwaarts kruipt kan me er iets bij voorstellen dat papa Rienk trots langs de (h-)lijn stond te kijken naar dit:
15…0-0-0 Misschien is Ke7 net iets handiger, je hebt niet het gevoel dat wit binnenkort mat gaat beuken door het centrum. 16.
Kf2 f6 17. The1 g5 18. Te4 Tdh8 19. Tae1 Ld3 20. exf6 gxf6 21. Txh4 Txh4 22. Pe4 en als Leon deze er eenvoudigweg af had geramd had hij zijn debuut met een heel comfortabel halfje bekroond. 22…g4?? 23. Kg3 was een koude douche.
Vier remises, vier nullen, het werd dus uithuilen en over van alles behalve schaken praten in Bollywood. Micha at zijn gerecht, wat ik zorgvuldig voor hem had uitgekozen (tandoori mixed grill), tot de laatste kruimel op en vond het nog lekker ook. De wonderen zijn de wereld nog niet uit.
